Głównym zadaniem rehabilitacji ruchowej jest kształtowanie maksymalnie możliwej sprawności fizycznej i komfortu życia dziecka. W trakcie współpracy z dzieckiem, wykorzystuje się różne metody terapeutyczne, diagnozując i dopasowując możliwe terapie do indywidualnych  potrzeb dziecka. Wiodące cele to:

- zwiększenie ogólnej wydolności organizmu,

- doskonalenie cech motorycznych (szybkość, skoczność, zwinność),

- rozwijanie sprawności psychofizycznej,

- korekcja oraz kompensacja odchyleń rozwojowych,

- kształtowanie koncentracji przez gry i zabawy,

- kształtowanie schematu ciała i orientacji w przestrzeni,

- normalizacja napięcia mięśniowego,

- rozwijanie koordynacji wzrokowo-ruchowej,

- zapobieganie pogłębiania się przykurczy,

- korygowanie wad postawy,

- poprawa jakości chodu,

- poprawa zakresu samoobsługi.

- kształtowanie funkcji równoważnych,

- rozwijanie i doskonalenie zdolności motoryki małej i dużej

 

Zajęcia rehabilitacyjne w przedszkolu mają charakter zabawy, prowadzone są w specjalnie przygotowanej sali z bogatym wyposażeniem, trwają 30 minut. Dzieci z niepełnosprawnością ruchową mają możliwość korzystania również z sali doświadczania świata.

 

Rehabilitacja w Przedszkolu Miejskim nr 6 to oddziaływania stymulujące, prowadzone w formie ćwiczeń, gier i zabaw ruchowych. Celem ich jest wyrównywanie i zmniejszanie zaburzeń uwarunkowanych uszkodzeniem struktur nerwowych, minimalizowanie problemów rozwojowych dziecka, wspomaganie rozwoju psychomotorycznego. Zajęcia są prowadzone indywidualnie i grupowo.

 

Fizjoterapia to interdyscyplinarna dziedzina wiedzy umiejscowiona w obszarze nauk medycznych, nauk o zdrowiu i kulturze fizycznej, którą wykorzystuje się w procesie usprawniania. 

 

W naszym przedszkolu rolą fizjoterapeuty jest przede wszystkim niesienie pomocy dzieciom posiadającym deficyty w sferze ruchowej. Do podstawowych obowiązków rehabilitanta ruchowego należą:

 

-rehabilitacja dzieci niepełnosprawnych na podstawie orzeczeń z poradni psychologiczno-pedagogicznej i zaświadczeń  lekarskich,

-uczestnictwo w terapii grupowej i indywidualnej dzieci objętych rehabilitacją ruchową,

-konsultacje z innymi specjalistami, nauczycielami i rodzicami,

-prowadzenie dokumentacji w zakresie rehabilitacji,

-prowadzić gimnastykę korekcyjno-kompensacyjną,

Jakie są najczęstsze deficyty ruchowe u dzieci?

Dzieci w wieku przedszkolnym głównie borykają się z wadami postawy ciała, które najczęściej występują w obrębie kończyn dolnych i kręgosłupa. Oprócz tego do przedszkola uczęszczają dzieci, które z powodu swej choroby wymagają nieustannej rehabilitacji, która znacząco wpływa na poprawę jakości ich życia. 

 

Termin rehabilitacja wywodzi się od łacińskiego słowa rehabilitare - przywracać do stanu właściwego - i może doty­czyć różnego rodzaju utraconych właściwości osobniczych. W odniesieniu do zdrowia rehabilitacja najogólniej oznacza kompleksowe oddziaływanie na osoby okresowo lub stale, niepełnospraw­ne, mające na celu przywrócenie im optymalnej sprawności psychofizycznej i zdat­ności społecznej.

 

Rehabilitacja ruchowa jest tą postacią rehabilitacji zdrowotnej, a zarazem formą uczestnictwa w kulturze fizycznej, której celem jest przywracanie lub kompensacja utraconych w następstwie choroby lub kalectwa funkcji psycho­motorycznych i ubytków somatycznych za pomocą fizycznych środków, a zwłaszcza ruchu. Obecnie nazwa rehabilitacja ruchowa nie wyczerpuje całego zakresu świad­czonych w jej obrębie usług leczniczo-usprawniających i dlatego coraz częściej by­wa zastępowana terminem fizjoterapia, w skład, której wchodzą kinezyterapia, fizy­koterapia i masaż. 

 

Początkowo rehabilitacja ruchowa miała głównie zastosowanie w chorobach i dysfunkcjach narządu ruchu. Dzisiaj stanowi nieodłączny element postępowania leczniczego w większości schorzeń, niezależnie od wieku pacjenta. W niektórych specjalnościach medycznych spełnia rolę podstawowego środka leczniczego, w in­nych przyspiesza proces rekonwalescencji, jeszcze w innych służy przygotowaniu do zabiegów operacyjnych, a także utrwalaniu ich skutków. Niekiedy postępowanie rehabilitacyjne dotyczy narządu, w którym zlokalizowana jest choroba, w innych przypadkach polega na ćwiczeniu nie objętych zmianami chorobowymi części ciała w celu uzyskania kompensacyjnej poprawy sprawności ogólnej.

 

Do niewątpliwych zalet rehabilitacji należy m. in. brak skutków ubocznych, to­warzyszących często leczeniu farmakologicznemu, jak również dodatni - na ogół ­jej wpływ na stan psychiczny pacjenta, wynikający z osobistego i świadomego udziału w usprawnianiu chorego narządu lub organizmu jako całości.

Przedmiotem rehabilitacji jest ciało oraz ruch jako środek oddziaływania.

 

Kinezyterapia jest to metoda terapeutyczna, w której wykorzystuje się ruch mający zdolność oddziaływania na wszystkie narządy organizmu ludzkiego – nie tylko na mięśnie czy stawy, ale również na gruczoły wydzielania wewnętrznego, układ oddechowy, trawienny, krążenia.

Fizykoterapia jest działem lecznictwa, w którym wykorzystuje się naturalne i sztuczne bodźce mogące oddziaływać na organizm zarówno miejscowo, jak i ogólnie ustrojowo. Najczęściej stosuje się następujące zabiegi fizykoterapeutyczne: ciepłolecznictwo, światłolecznictwo, elektroterapię i hydroterapię.

 

Masaż klasyczny jest to mechaniczne oddziaływanie na tkanki ustroju poprzez różnego rodzaju uciski (głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie). Oddziałuje zarówno miejscowo jak i na cały organizm i jest uzupełnieniem kompleksowego leczenia rehabilitacyjnego. Poprawia odżywienie i ukrwienie tkanek, rozluźnia napięcie mięśniowe, działa uspokajająco i odprężająco lub pobudzająco.

 

Metody i ćwiczenia stosowane w rehabilitacji:

Metoda NDT Bobath - to popularna obecnie metoda leczenia zaburzeń neurorozwojowych i ogniskowych uszkodzeń mózgu. Polega na stosowaniu odpowiednich ćwiczeń oraz prowadzenia manipulacji punktami kluczowymi, do których autorzy zaliczyli:- głowę, szyję i tułów, obręcz barkową i kończyny górne, obręcz biodrową i kończyny dolne. Metoda ta pomaga zdobyć lub odzyskać umiejętności ruchowe, przywrócić pełen zakres ruchomości stawowej. Zapobiega również narastaniu spastyczności.

Opiera się na dwóch zasadniczych grupach ćwiczeń:

  1. ćw. hamujących nieprawidłowe odruchy
  2. ćw. ułatwiających wykształcenie prawidłowych odruchów postawy i sprawnych czynności dowolnych.

Metoda Weroniki Sherborne jest podejściem pedagogicznym, umożliwiającym doświadczenie ruchu, kontaktu fizycznego, emocjonalnego i społecznego. Opiera się ona na założeniach, że doświadczenia ruchowe mają podstawowe znaczenie dla rozwoju wszystkich dzieci, ale szczególnie istotne są dla dzieci ze specjalnymi potrzebami, które często mają trudności w kontaktach „z własnym ciałem” oraz z innymi ludźmi. Intensywność i ciągłość doświadczeń ruchowych jest ważna dla dzieci ze specjalnymi potrzebami niż w przypadku dzieci o prawidłowym rozwoju

Metoda Paula Dennisona zwana Kinezjologią Edukacyjną polega na pobudzeniu określonych części mózgu i stymulacji jego pracy oraz integracji połączeń nerwowy w obu półkulach. Metoda ta może także dziecku ułatwić komunikowanie się, usprawnić pracę jego zmysłów, zwiększyć motywację do nauki i wzmocnić poczucie własnej wartości. Nieodłącznym elementem tej metody jest picie wody. Ćwiczenia, jakie wykorzystujemy podczas tej metody stosujemy jako:

-       relaksujące w przerwie między zajęciami

-       wyciszające po zajęciach

-       koncentrujące przed wysiłkiem – usprawniające przed wykonywaniem takich czynności, jak: czytanie, pisanie, zapamiętywanie

Ćwiczenia bierne – wykonywane przy pomocy terapeuty, celem tych ćw. jest utrzymanie możliwie największego zakresu ruchu w stawie oraz w porażeniach – odtwarzanie pamięci ruchowej.

Ćwiczenia oddechowe - mają na celu poprawienie wentylacji płuc i zwiększenie ruchomości kl. pier. mają działanie korekcyjne.

Ćwiczenia koordynacji – mają na celu wyrobienie, przywrócenie lub poprawienie współpracy między poszczególnymi grupami mięśniowymi.

Ćwiczenia rozluźniające – stosuje się je przed rozpoczęciem ćwiczeń, jako czynny odpoczynek między ćwiczeniami.

Ćwiczenia ogólnokondycyjne – dotyczą nie objętych dysfunkcją części narządu ruchu, pozwala na wyrównanie ubytków funkcji, polegają na poprawie ogólnej sprawności i wydolności fizycznej.

Ćwiczenia równoważne – polegają na wytracaniu dziecka z równowagi poprzez odpowiednie punkty kontrolne (barki, miednica, kl. pier.) poprzez ułożenie dz. na ruchomym lub nieruchomym podłożu.

Ćwiczenia czynne z oporem – celem jest wzmocnienie siły i wytrzymałości mięśni poprzez przyłożenie oporu: ręką terapeuty lub innych przyrządów oraz zmniejszenia tarcia powierzchni stawowych przeciwdziałającej wykonywanemu ruchowi.

Ćwiczenia czynne wolne - polegają na wykonywaniu ruchów w stawach z pokonaniem tylko ciężaru ćwiczonego odcinka ciała.

Ćwiczenia samoobsługowe - mają za zadanie wyuczyć w dziecku umiejętności wiążącymi się z opanowaniem typowych podstawowych czynności życiowych jak: ubieranie się, jedzenie, mycie, załatwianie potrzeb fizjologicznych

 

GIMNASTYKA KOREKCYJNA dla dzieci z wadami postawy oraz wszystkich dzieci z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zajęcia prowadzone są w małych grupach tworzonych w zależności od typu schorzenia. Zajęcia mają na celu: działać profilaktycznie, eliminować wady postawy, kształtować nawyk prawidłowej postawy, zapewnić wszechstronny rozwój fizyczny i wspaniałą zdrową zabawę. Zestawy ćwiczeń przygotowywane są i prowadzone przez fizjoterapeutę. Są dostosowane do wieku dzieci, do rodzaju występującej wady oraz realizowania celów korekcyjnych.

 

Ze względów zdrowotnych, a także w trosce o wszechstronny rozwój fizyczny dzieci, w  naszym przedszkolu prowadzone są zajęcia z gimnastyki korekcyjnej, w których uczestniczą dzieci z wskazaniami od lekarza ortopedy lub lekarza rodzinnego. Zajęcia odbywają się raz w tygodniu w formie grupowej. Zajęcia  prowadzone są w formie kreatywnych zabaw ruchowych z elementami korekty co bardzo uatrakcyjnia ćwiczenia. Zabawa ruchowa jest prostą nieskomplikowaną formą ruchu opartą na podstawowych ruchach motorycznych człowieka, takich jak: chód, bieg, skok, czworakowanie, pełzanie, rzucanie. Poza tym zabawy niosą za sobą olbrzymie możliwości oddziaływań wychowawczych. Podczas zajęć dzieci uczą się wytrwałości, odpowiadania za swoje zachowania, godzenia się z porażką i cieszenia zwycięstwem. Dzieci bawiąc się wykonują ćwiczenia gimnastyczne uwzględniające profilaktykę wad postawy, ich indywidualne możliwości i potrzeby. Jest to bardzo lubiana przez dzieci forma zajęć.

 

Ćwiczenia odbywają się w naszej przedszkolnej sali gimnastycznej, wyposażonej w różnego rodzaju sprzęt gimnastyczny i rehabilitacyjny. Przybory i przyrządy gimnastyczne i rehabilitacyjne bardzo uatrakcyjniają zajęcia ruchowe.

 

Zajęcia z gimnastyki korekcyjnej mają na celu naukę przyjmowanie prawidłowej postawy ciała oraz korekcję istniejących już wad postawy. U dzieci w wieku przedszkolnym najczęściej pojawiają się plecy okrągłe, kolana szpotawe, kolana koślawe, płaskostopie, stopy płasko-koślawe. Oczywiście u dzieci w tym wieku rozmiar tych zaburzeń zwykle nie jest duży i przy systematycznej pracy możliwa jest całkowita poprawa. Aby zapobiec tym wadom należy dostarczyć dzieciom zorganizowanych form aktywności ruchowej i wprowadzić elementy gimnastyki korekcyjnej w formie odpowiadającej wiekowi oraz ich możliwościom psychoruchowym.

 

Jednym z podstawowych warunków właściwego rozwoju i zdrowia każdego człowieka jest jego prawidłowa postawa. Zależy od niej sprawność organizmu, jego zdolność do pracy, gdyż mięśnie i narządy wewnętrzne mają wtedy optymalne warunki do pracy. Prawidłową postawę cechuje także estetyczna sylwetka, która zapewnia człowiekowi zrównoważenie i stabilność oraz stanowi dogodną pozycję wyjściową do różnorodnych ruchów. Niestety w codziennym życiu rzadko zwracamy uwagę na prawidłową postawę, zauważamy ją dopiero, gdy wada postawy jest już zaawansowana, gdy powstały zmiany w układzie mięśniowym i kostnym. Takie zaniedbanie ma poważne konsekwencje zdrowotne. Aby im zapobiec, należy uważnie obserwować dziecko i prowadzić odpowiedni tryb życia. W utrzymaniu tej postawy istotną rolę odgrywa przyzwyczajenie, więc nawyk ruchowy. Może to być nawyk prawidłowej lub nieprawidłowej postawy ciała.

 

Wady postawy ciała

Częstymi przyczynami, które sprzyjają rozwojowi wad postawy i chorobom kręgosłupa są:

  • - niedobór ruchu;
  • - siedzący tryb życia (sprzyja temu telewizja i komputer);
  • - przyjmowanie jednorodnych i długotrwałych pozycji (siad na podwiniętej nodze);
  • - nieprzemyślany dobór zabawek i przyborów (np. jazda na hulajnodze);
  • - niski poziom kultury zdrowotnej społeczeństwa;
  • - niewłaściwe obuwie noszone w okresie kształtowania się stopy;
  • - przeciążenie stóp długotrwałą pracą;

Do najczęściej spotykanych wad postawy ciała należą:

  • - plecy okrągłe;
  • - plecy wklęsłe;
  • - boczne skrzywienie kręgosłupa;
  • - kolana koślawe;
  • - szpotawe kolana;
  • - płaskostopie;
  • - klatka piersiowa kurza,
  • - klatka piersiowa lejkowata,
  • - stopy płasko-koślawe,
  • - stopa wydrążona.

Objawami, których występowanie w postawie ciała dziecka przedszkolnego powinno zaniepokoić rodziców, są:

  • - boczne odchylenia od linii kręgosłupa;
  • - płaskostopie;
  • - wysunięcie głowy i barków do przodu;
  • - znaczne uwypuklenie brzucha;
  • - szpotawość lub duża koślawość kolan;
  • - koślawe ustawienie pięty;

Korygowanie wad postawy (gimnastyka korekcyjno – kompensacyjna)

W razie występowania poważnych objawów najlepiej skoncentrować się ze specjalistą, który po zbadaniu dziecka potwierdzi bądź rozproszy objawy, a w razie potrzeby określi właściwy sposób terapii. Zajęcia wyrównawczo – korekcyjne mają na celu likwidację lub zahamowanie jej dalszego rozwoju, tym samym przywrócenie prawidłowej postawy ciała.

 

Cele i zadania gimnastyki korekcyjno – kompensacyjnej

  1. skorygowanie istniejących zaburzeń statyki ciała i doprowadzenie jej, o ile jest to możliwe do stanu prawidłowego;
  2. niedopuszczenie do powstawania wad postawy ciała, gdy zaistnieją warunki sprzyjające ich powstawaniu;
  3. doprowadzenie sprawności fizycznej dziecka do stanu uznawanego za prawidłowy;

Cele te osiąga się drogą realizacji następujących zadań:

  1. wyrobienie u dziecka nawyku prawidłowej postawy ciała we wszystkich sytuacjach i czynnościach dnia codziennego;
  2. wzmocnienie mięśni osłabionych oraz rozciąganie przykurczonych;
  3. wdrożenie do rekreacji ruchowej, uwzględniającej elementy profilaktyki, która zapobiega bólom, deformacjom, schorzeniom, stałemu zmęczeniu i kalectwu;
  4. uświadomienie dziecku i jego rodzicom istnienia wady i związanych z tym zagrożeń;

Prawidłowo zorganizowany system przeciwdziałania wadom postawy powinien obejmować:

  1. Codzienne (poza dniami grupowych zajęć korekcyjnych, indywidualne ćwiczenia w domu;
  2. Przestrzeganie poprawnej postawy we wszystkich codziennych czynnościach;
  3. Udział w ćwiczeniach gimnastyki korekcyjnej;
  4. Czynny wypoczynek, postaci odpowiednich do typu wad form rekreacji ruchowej;

 

INDYWIDUALNE ZAJĘCIA RUCHOWE

Zajęcia indywidualne z rehabilitacji ruchowej – ukierunkowane są głównie na poprawę funkcji motorycznych, mają pomóc dziecku we wszechstronnym rozwoju tak, aby mogło uzyskać niezależność w życiu i wykorzystać swe możliwości na tyle, na ile pozwala istniejące uszkodzenie Celem zajęć jest podniesienie sprawności dzieci i ułatwienie im funkcjonowania w grupie rówieśników.

Opracował: prowadzący zajęcia z rehabilitacji -  Paweł Surówka.